සැබෑ සුදුසුකම් නොහොත් සහතික ඇත්ත

අතීතයේ, කඩදාසි නොතිබූ හෝ තිබුණත් ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් සාහිත්‍ය කටයුතු සඳහා පමණක් භාවිත කළ යුගයක, අධිකාරී බලය පිළිගැනීමට ලක්වූයේ වෙනත් ක්‍රමවලිනි. ඒ අතීතයේදී, වෙද මහත්තයා හෝ වෙල් විදානේ වැනි තනතුරුවලට පුද්ගලයන් පත් කරනු ලැබුවේ ප්‍රකාශනයක් මඟින් මිස, සෑම විටම කඩදාසිවලින් ලියැවුණු නිල බලය පැවරීමක් ඒ සමඟ සිදු වූයේ නැත. මුද්‍රාවක් හෝ සීල් තැබීමක් ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් වන්නට ඇත. නමුත් එවැනි සහතික කිරීමක් නොමැතිව වුවද, ඔවුන් කවුරුන්ද යන්න සහ ඔවුන්ගේ බලතලවල සීමාවන් මොනවාද යන්න පිළිබඳව ගම්මානවල ජනයා දැන සිටියහ. එම සීමාවන්ට ඔවුහු ගරු කළහ.

සහතික වැදගත් ය. සහතික කිරීම වැදගත් ය. ව්‍යාජ දෑවලින් පිරුණු වත්මන් ලෝකයක මෙවැනි නීත්‍යානුකූල භාවයක් තර්ජනයට ලක්ව තිබුණද, යම් නිශ්චිත ක්ෂේත්‍රයක නීත්‍යානුකූලව කටයුතු කිරීම සඳහා මේ ආකාරයේ හෝ වෙනත් ආකාරයක සහතිකයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

සහතික මඟින් බලපත්‍රයක් හිමි වේ. එමෙන්ම සහතික මඟින් ජයග්‍රහණ ද අගය කරනු ලබයි. රැකියාවක්, උසස්වීමක් හෝ කිසියම් ගෞරව නාමයක් සඳහා ඔබව සලකා බලන බලධාරියෙකුට ඔබ කැපී පෙනෙන යමක් කර ඇති බව ඔප්පු කිරීමට අවශ්‍ය වූ විට, මේවා ද්විතීයික එහෙත් ප්‍රවාහනය සඳහා වඩාත් පහසු කුසලාන බවට පත් වේ. කුසලාන, පලිහවල් හෝ පදක්කම්වලට වඩා මේවා රැගෙන යාම පහසු ය.

එබැවින් අපි ඒවා එකතු කරමු. ඕනෑම වෙලාවක ප්‍රයෝජනයක් වේවි යන අදහසින්. උදාහරණයක් ලෙස, පාසල් ජීවිතය තුළදී අපට බොහෝ විට විශාල සහතික තොගයක් එකතු කර ගත හැකිය. ආරක්ෂාව සඳහා අපි ඒවා ලැමිනේට් කර, ක්‍රීඩා හෝ වෙනත් බාහිර ක්‍රියාකාරකම් අනුව, නැතහොත් අධ්‍යාපනික දක්ෂතා වෙනුවෙන් දිනාගත් ත්‍යාගවල විෂයයන් අනුව වර්ග කර, යම් අල්මාරියක හෝ ලාච්චුවක සුරක්ෂිතව තබමු.

එවැනි දේවල අතීත මතකයන් අවදි කරන වටිනාකමක් (Nostalgic value) ඇත. අප වයසින් මුහුකුරා යන විට, අපට එම සහතික සුරක්ෂිතාගාරය විවෘත කර, ඒ නිශ්චිත මොහොතට සහ ඒ හා සම්බන්ධ සෑම මතකයකටම ආපසු යා හැකිය. එවිට අපට සිනාසිය හැකිය. නමුත් රැකියා සම්මුඛ පරීක්ෂණ සඳහා අපට මේ හැම දෙයක්ම ඇත්තටම භාවිත කළ නොහැක. කෙසේ වෙතත්, ඒවායින් හැම එකක්ම රැගෙන යා නොහැකි බව පැහැදිලිය.

ඔබ රැගෙන යන්නේ ඉහළම අධ්‍යාපන සුදුසුකම පෙන්වන සහතිකයයි; එනම් උසස් පෙළ හෝ උපාධි සහතිකය මිස 5 වසර ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සමත් වූ එක නොවේ. ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව සඳහා ශ්‍රී ලංකා වර්ණ (Sri Lankan colours) සහතිකය මිස පාසල් වර්ණ සහතිකය නොවේ.

අනෙක් අතට, දෙමාපියන් (පැහැදිලිවම දරුවන් නොවේ) සමහර අවස්ථාවලදී සහතික පිළිබඳව දැඩි ලෙස ලතවෙති. පාසල විසින් සිසුන්ට පිරිනමන විවිධ ගෞරව නාමයන් සහ තනතුරු ගැන ඔවුහු සිතති. උදාහරණයක් ලෙස ශිෂ්‍ය නායක තනතුරු (Prefectships). එසේම, හොඳම සර්වකාලීන ශිෂ්‍යයා (Best all-round student) සඳහා වන ත්‍යාග ද ඊට ඇතුළත් ය. පාසල් බලධාරීන් මේ පිළිබඳව දැන සිටිය යුතු අතර, එවැනි ගෞරවයන් සඳහා සුදුසුකම් ලබන සිසුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ සාක්ෂි ඉල්ලා නොසිටිය යුතුය. ඒ කෙසේ වෙතත්, පාසල් පද්ධතියෙන් බැහැරව දරුවෙකු ලැබූ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් ඔවුන් සතුව නොතිබෙන්නට ද පුළුවන.

එබැවින්, මේ අර්ථයෙන් ගත් කල, දෙමාපියන් විසින් සහතික සෙවීම සහ සහතික එකතු කිරීම සාධාරණීකරණය කිරීමට හේතුවක් තිබේ. ඔව්, මම නැවත කියන්නම්, දරුවන්ට - විශේෂයෙන්ම ඔවුන් ඉතා කුඩා නම් - මේ ගැන කිසිම වැටහීමක් නැත; නමුත් මෙවැනි දේවල් දෙමාපිය රැකවරණයේ (Parenting) කොටසක් වන අතර, දෙමාපියන් කෙතරම් මෙවැනි දේ පිළිබඳව උපාදාන ඇති කරගන්නේ ද, ඔවුන්ගේ නොසන්සුන්තාවය ද එතරම්ම වැඩි වේ. 

නමුත් ‘සහභාගීත්ව සහතික’ (Participation certificates) ගැන අප කතා කළ යුතුයි. එවැනි ලේඛන මඟින් සහතික කරනු ලබන්නේ අදාළ පුද්ගලයා යම් උත්සවයකට හෝ තරඟයකට සහභාගී වූ බව පමණි. ඔහු හෝ ඇය ‘එතැනට පැමිණියා’ යන්නයි. සහතිකය මඟින් පෙන්නුම් කරන්නේ එපමණකි. ඕනෑම පාසල් නිලධාරියෙකු මෙම ‘පැමිණීම’ (ඇත්ත වශයෙන්ම එය එයම පමණි) ගෞරවයට පාත්‍ර විය යුතු යම් ආකාරයක ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකීම මුග්ධ ක්‍රියාවකි, විශේෂයෙන්ම එතැනට පැමිණි සෑම පුද්ගලයෙකුටම එම සහතිකයම ලැබී ඇති බැවිනි.

කෙසේ වෙතත්, සමහර අය තර්ක කරන්නේ එවැනි සහතිකයක් පවා දිරිගැන්වීමක් (Incentive) වන බවයි. ඈත දුෂ්කර ප්‍රදේශවල ජීවත් වන ‘දුගී දුප්පත් දෙමාපියන්ගේ අහිංසක දරුවන්ට’ මෙවැනි ඇගයීමක් පවා දිගු ගමනක් යාමට උපකාරී විය හැකි බව ඔවුහු සමහර විට තර්ක කරති. ඉතින් අපි සහතික සහ සහතික කිරීම් තුළ ඇතැයි කියනු ලබන දිරිගැන්වීම ගැන අපි කතා කරමු.

එහි ඇති තර්කය නම්, එය දරුවෙකුට අදාළ ක්‍රීඩාවට හෝ ක්‍රියාකාරකමට වඩාත් කැපවීමට සහ ඉහළ ජයග්‍රහණ කරා ළඟා වීමට පෙළඹවීමක් ඇති කරන බවයි.

ඇත්තටමද?

අපි අවුරුදු පහක දරුවෙකු උදාහරණයකට ගනිමු. ඔහු යම් ක්‍රීඩා ඉසව්වකට සහභාගී වන බව සිතමු. අපි හිතමු චෙස් ක්‍රීඩාව කියලා. ඉතින් මේ දරුවාව සමහර විට දින කිහිපයක් තිස්සේ තරඟාවලියට රැගෙන එනවා. දරුවාට මුල් ස්ථාන තුනෙන් එකක් (Podium finish) ලබා ගැනීමට නොහැකි වෙනවා. එබැවින්, ගෙදර රැගෙන යාමට කුසලාන හෝ පදක්කම් නැත.

නමුත්. එතැන. සහභාගීත්ව. සහතිකය. තිබේ! (ඊළඟ වතාවේ වඩා හොඳින් කිරීමට එය එම පිරිමි දරුවා දිරිමත් කරනු ඇතැයි අපට කියනු ලැබේ).

දරුවන් ජයග්‍රහණයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ කෙසේද? මුහුණ පුරා හිනාවකින්. දරුවාට ආදරණීය දෙමාපියන්ගෙන් ප්‍රශංසා ලැබෙයි. වැළඳගැනීමක්. සමහර විට හාදු. පරාජය ගැන කුමක් කිව හැකිද? කඳුළු තිබිය හැකිය. වඩා පරිණත දෙමාපියන්ගෙන් යම් සැනසීමක් ලැබිය හැකිය, නමුත් දැඩි ලෙස බලපෑම් කරන දෙමාපියන්ගෙන් දොස් ඇසීමට ද ඉඩ ඇත. කෙසේ වුවත්, එය තාවකාලිකය. සිනහව හෝ කඳුළු, දරුවා ඊළඟ තරඟයට ක්‍රීඩා කිරීමට වාඩි වූ විට හෝ ඊළඟ වතාවේ තමන්ට චෙස් තරඟයකට ක්‍රීඩා කිරීමට ලැබෙන්නේ කවදාදැයි වැටහීමක් නොමැතිව තරඟාවලිය පැවැත්වෙන ස්ථානයෙන් පිටව යන විට ඒ සියල්ල අමතක වී යයි.

දෙමාපියන් දරුවා ‘දිරිමත් කිරීමට’ ඒ සහභාගීත්ව සහතිකය වනනවාද? දරුවා සහතිකය අතැතිව සිටින ඡායාරූප ගෙන ඒවා මිතුරන් සහ නෑදෑයන් අතර බෙදා ගන්නවාද? සහතිකයක් යනු ‘දිරිගැන්වීමක්’ යන අදහස දරුවාගේ ඔළුවට ඇතුළු වන්නේ කෙසේද සහ කවදාද? එවැනි දේවල් දරුවෙකුගේ ඔළුවට දමන්නේ කවුද? සැබවින්ම එවැනි දේවල් දරුවෙකුගේ ඔළුවට ඇතුළු වුවහොත්, දරුවා ඉන් පසුව හඹා යන්නේ කුමක් ද? බොහෝ විට, කුසලාන සහ සහතිකයි. මේවා සඳහා වඩා හොඳ සූදානමක් අවශ්‍ය බව ඇත්තකි, නමුත් ඒවා අවධානය වෙනතකට යොමු කරවන දේවල් (Distractions) වේ.

මෑතකදී, මම ජාතික තරඟාවලියේ පස්වන ස්ථානය ලබාගත් 12 හැවිරිදි චෙස් ක්‍රීඩකයෙකුගේ කෙටි සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් නැරඹුවෙමි. ඔහුගේ අරමුණු මොනවාදැයි ඔහුගෙන් විමසන ලදී. ඔහු සිංහලෙන් පැවසුවේ, ‘වඩා හොඳ චෙස් ක්‍රීඩකයෙක් වෙන්න’ කියාය. ඔහු සතුව බොහෝ විට පදක්කම් සහ සහතික රැසක් තිබෙන්නට ඇත, නමුත් ඔහුගේ අවධානය යොමු වූයේ ත්‍යාග වෙත නොවේ. හුදෙක් දියුණුව කෙරෙහි පමණි.

ලෝක චෙස් ශූරයෙකු වන විශ්වනාදන් ආනන්ද් වරක් ප්‍රකාශ කළේ, තමාට ග්‍රෑන්ඩ්මාස්ටර් (Grandmaster) වීමට අවශ්‍ය අවසාන සුදුසුකම් සීමාව (Norm) සපුරා ගැනීම සඳහා ඔහු ‘නෝම්’ තරඟාවලි (Norm tournaments) රැසකට ක්‍රීඩා කළ බවයි.

‘මට ලකුණු භාගයකින් හෝ එක ලකුණකින් එය මඟ හැරෙනවා. ඊට පස්සේ මම නෝම්ස් ගැන හිතන එක නැවැත්තුවා. මම අවධානය යොමු කළේ වඩා හොඳ ක්‍රීඩකයෙක් වෙන්න විතරයි.’

ඔහු එම සුදුසුකම ලබා ගත්තේය. ඔහු ග්‍රෑන්ඩ්මාස්ටර් කෙනෙක් විය. අවසානයේ ඔහු ලෝක චෙස් ශූරතාවය ද දිනා ගත්තේය.

හැමෝම එවැනි ඉහළ තලයකට ළඟා වන්නේ නැත. හැමෝම එවැනි ඉහළ තලයන් සොයන්නෙත් නැත. කෙසේ වෙතත්, දරුවෙකු කුඩා අවදියේදීම සහතික කෙරෙහි දැඩි ලෙස ඇබ්බැහි වුවහොත්, නැතහොත් ආදරණීය දෙමාපියන් දරුවෙකුට එසේ ඇබ්බැහි වීමට ‘උගන්වන්නේ’ නම්, දරුවාගේ නැඹුරුව දැඩි කැපවීමෙන් වැඩ කිරීම සහ ක්‍රීඩා කිරීමේ සතුට ලබාගැනීම වෙනුවට, සැනසිලි ත්‍යාගයක් (Consolation prize) ගෙදර රැගෙන යාම දක්වා වෙනස් විය හැකිය. එය දරුවෙකු තුළ වර්ධනය කිරීමට සුදුසුම මානසිකත්වය නොවේ. එය දෙමාපියන් විසින් දරුවෙකු තුළ ‘වර්ධනය කරනු ලබන’ මානසිකත්වයක් මිස දරුවෙකු උපතින් රැගෙන එන දෙයක් නොවේ. එය යම් මට්ටමකින්, තමන්ගේම දරුවාගෙන් තමාගේ වටිනාකම තහවුරු කර ගැනීමට (Validation) දරන උත්සාහයකි. එය බොහෝ විට හොඳ දෙයක් නොවිය හැකිය.